Burenhulp is groot in kleine dingen

Een praatje maken, elkaar leren kennen, een boodschapje, een klusje: buren kunnen elkaar helpen met kleine dingen. En zo de sociale cohesie in een wijk enorm versterken. Dat is precies waar Burennetwerk Haarlem voor staat.

Het bewonersinitiatief ontstond in de wijk Bosch en Vaart en bleef niet onopgemerkt. Want het werkt! Samen met lokale ondernemers ondersteunt welzijnsorganisatie Haarlem Effect de verspreiding over heel Haarlem. Een gesprek met initiatiefneemster Margo van den Berg, makelaar Frederik van Till en Veronique de Kwant, directeur van Haarlem Effect.

Niet overal vanzelfsprekend

Het gesprek vindt plaats op een zonnige vrijdagmiddag. Veronique de Kwant vertelt dat ze net ‘s ochtend haar moeder heeft verhuisd. ‘8 buren stonden te zwaaien. We hadden de buren de laatste maanden heel bewust ingezet. Want zij zagen mijn moeder elke dag. En konden dus een beetje op haar letten. Had ze de sleutel wel bij zich als ze terugkwam met het busje van de dagbesteding? Werd ze wel opgehaald als ze buiten ging zitten?’

Ook Frederik van Till kan uit eigen ervaring putten: ‘Mijn vrouw had laatst 3 ribben gebroken. We hebben 4 kinderen, 2 honden en hadden net ons huis te koop gezet. Niet heel handig dus. Maar allerlei buren schoten te hulp. Ze vingen de kinderen op uit school en hielpen met het verkoopbaar maken van ons huis. Daar waren we heel blij mee.’ Het zijn 2 prachtige voorbeelden van burenhulp. Toch is het lang niet overal vanzelfsprekend. ‘We hebben het in Nederland een beetje verleerd’, zegt Veronique. ‘Burennetwerk Haarlem helpt om het weer gewoon te maken.’

Naar elkaar omkijken

Burennetwerk Haarlem is een initiatief van Margo van den Berg, programmaleider bij ZonMw. ‘Door mijn werk ben ik goed op de hoogte van alle veranderingen in de zorg en ondersteuning. Veel mensen zien die transities als een bedreiging. Ik zie het liever als kans en besloot te kijken wat ik in mijn eigen omgeving kon doen. Daar is Burenhulp uit ontstaan.’

Burenhulp zorgt ervoor dat mensen in een straat meer contact met elkaar hebben, meer naar elkaar omkijken en elkaar de helpende hand toesteken. Af en toe een boodschap of een klusje voor de buurvrouw doen bijvoorbeeld, een praatje of een wandelingetje maken of een keer samen een kopje koffie drinken. De opzet van Burenhulp is verrassend eenvoudig. Elke straat heeft een contactpersoon die weet welke bewoners (tijdelijk) iets nodig hebben en welke bewoners iets willen betekenen voor een ander. En elke wijk heeft een coördinator, die contactpersonen werft en motiveert. De contactpersonen komen elke twee maanden bij elkaar om ervaringen uit te wisselen. Vaak is er dan ook een spreker, zoals de wijkagent of iemand van het sociaal wijkteam.

Burenhulp op maat

Burenhulp draait volledig op vrijwilligers. ‘Dat betekent dat er nauwelijks kosten aan verbonden zijn’, zegt Margo. ‘In Bosch en Vaart, de wijk waar ik met Burenhulp ben begonnen, had ik in mum van tijd 22 contactpersonen voor de 22 straten. Mooi is dat alleen al de tweemaandelijkse ontmoetingen van deze contactpersonen de sociale cohesie in de wijk enorm versterken. Dan heb ik het nog niet eens over wat er op straatniveau gebeurt.’ Toen Veronique en Margo elkaar ontmoetten, ontstond al snel het idee om Burenhulp ook in andere wijken op te zetten. In zeven wijken is of gaat Burenhulp nu van start, andere wijken volgen nog. Veronique: ‘Maar alleen als er actieve wijkbewoners zijn die het willen. Er moet een vraag zijn. We leggen het niet op, want dan werkt het niet.’ Margo is projectleider van Burennetwerk Haarlem. Zij helpt de wijken de structuur neer te zetten. Dat gebeurt op maat, passend bij de behoefte van die specifieke wijk. Haar ondersteuning is mogelijk dankzij subsidies van de gemeente Haarlem en het VSBfonds en bijdragen van lokale ondernemers als Rabobank Haarlem en Puur Makelaars.

Van binnenuit

Frederik, partner bij Puur Makelaars, twijfelde geen moment over steun aan het initiatief Burenhulp. ‘Ik geloof in Burenhulp, ik denk dat het wijken prettiger maakt om in te wonen. Ik zie het aan mijn eigen straat: mensen willen daar graag wonen omdat de bewoners heel betrokken zijn.’ Puur Makelaars wordt regelmatig benaderd voor sponsoring. ‘We zeggen vaak nee. Want we willen alleen bijdragen aan dingen waaraan Haarlem echt iets heeft. Vorig jaar hebben we bijvoorbeeld de speelgoedbank ondersteund. Veel mensen hebben een zolder vol speelgoed waarmee niet meer wordt gespeeld, maar dat nog van goede kwaliteit is. De speelgoedbank zamelt dat speelgoed in en maakt daarmee andere kinderen blij. Wij ondersteunen initiatieven die bijdragen aan het leef- en woonklimaat.’ Frederik beseft dat Burenhulp alleen werkt als wijkbewoners het zelf willen. ‘Het moet van binnenuit komen. Maar ik vind wel dat alle wijken de kans moeten krijgen het op te zetten.’

Meer tijd

Puur Makelaars ondersteunt Burenhulp niet alleen financieel. Frederik denkt ook mee over het opzetten van website. ‘Een website kan nooit het persoonlijk contact vervangen, dat is hét handelsmerk van Burenhulp’, lacht Margo. De dagelijkse praktijk van Puur Makelaars laat zien dat digitale communicatie daar wel ondersteunend aan kan zijn. ‘Wij benutten alle mogelijkheden van het internet’, legt Frederik uit. ‘Juist doordat er zoveel informatie digitaal beschikbaar is, kunnen we meer tijd nemen voor acquisitiegesprekken en bezichtigingen, persoonlijk contact dus. Dat horen we terug van onze klanten. Ook voor Burenhulp zoeken we nu naar onlinemogelijkheden die het menselijk contact ondersteunen. Zoals een website met algemene informatie. Als vrijwilligers minder hoeven uit te leggen, houden ze meer tijd over om mensen te helpen.’ Bovendien, voegt hij toe, geeft een website ook een soort bestaansrecht aan het initiatief. ‘Alsof het dan pas echt bestaat.’

Vangnet

De ondersteuning van Margo in de wijken is tijdelijk. Zodra het netwerk Burenhulp staat, trekt zij zich terug. Toch moet er wel een vangnet zijn, een punt waar coördinatoren met vragen op terug kunnen vallen. Dat vangnet zijn de sociale wijkteams. Haarlem Effect is de ‘zakelijke’ partner en zorgt er samen met Margo voor dat Burenhulp een olievlekwerking krijgt binnen Haarlem. ‘En dat alle andere voorzieningen en initiatieven in de wijken ook aangehaakt zijn’, zegt Veronique. ‘Zodat er geen eilandjes ontstaan.’ Daarom neemt Haarlem Effect ook welzijnsorganisatie Dock mee in de ontwikkeling van Burenhulp. Verder noemt ze de aansluiting met wijkverpleging en huisartsen. ‘Ook Zorgbalans en ZONH ondersteunen Burennetwerk Haarlem, in natura en bij het organiseren van bijeenkomsten op wijkniveau. Met als doel dat bewoners en professionals elkaar kennen en elkaar vervolgens weten te vinden als dat nodig is.’

Zo is Burenhulp op allerlei niveaus een bindmiddel in de wijk. ‘En dat terwijl Burenhulp niet veel tijd kost’, zegt Frederik. ‘Juist de kleine dingen maken het verschil.’ ‘De kracht zit in de duurzaamheid van Burenhulp’, vult Margo aan. ‘Want Burenhulp is niet eenmalig, we bouwen iets op dat blijft. Elke dag is burendag.’

Interview door Ingrid Brons
Bron: In voor Zorg